Autorzy

SADI & GRAFF

Kim jesteśmy?

Wielu z was nas nie zna i zapewne zadaje sobie również pytania skąd ci kolesie Sadi i Graff się wzięli, jaki jest ich związek z kulturą hip hop, którą obecnie wiele ludzi zna wyłącznie z internetu. Inni zadają sobie pytania typu dlaczego na okładce książki widnieje napis „Pionierzy kultury hip hop w Polsce”, skoro nie ma prawie żadnych informacji w internecie na temat Sadiego i Graffa i ich wkładu w kulturę hip hop w Polsce.

Należymy do pierwszej generacji kultury hip hop w Polsce, która zaczęła tworzyć tą kulturę w Polsce na początku lat 80., czyli kilkanaście lat przed pojawieniem się pierwszych polskich typowo hiphopowych czasopism.

Fakty

1983-1993

W 1983 roku w kraju nad Wisłą na peryferiach Wschodniej Europy, w którym do chwili obecnej afera goni aferę, zaczęliśmy tworzyć polski hip hop reprezentując go jako subkulturę. Jako jedni z pierwszych w Polsce znaliśmy idee kultury hip hop i taką drogą podążaliśmy.

To „coś”

Były to czasy „komuny”, gdzie wszystko było zabronione czyli lajtowa wersja dzisiejszej Korei Północnej bez internetu. Tańczyliśmy wówczas breaking, popping, locking na ulicach, chociaż wówczas nie wolno było w takich miejscach tańczyć oraz w nocnych klubach i dyskotekach gdzie już było łatwiej, stawialiśmy pierwsze kroki w sztuce DJ-ingu posiadając jedynie nieprofesjonalny sprzęt, nieco później malowaliśmy z przyczajki tylko nielegalne graffiti, bo jako sztuka było ono zakazane, rapowaliśmy na pamięć fragmenty utworów pierwszych amerykańskich grup rapowych, bo tworzenie polskiego rapu nie miało racji bytu w polskich realiach przez wiele lat. Zgłębialiśmy wiedzę na temat organizacji Universal Zulu Nation, której znajomość w środowisku hip hop w krajach Europy Zachodniej była wówczas i przez wiele kolejnych lat podstawą w reprezentowaniu kultury hip hop. Natomiast „po godzinach” puszczaliśmy amerykański rap z kaset audio i płyt winylowych z naszych prywatnych kolekcji. Nie w radiu, bo nikt by tego wówczas tam nie puścił, ale z boomboksa na ulicy i na gramofonie w domu, ogólnie w różnych środowiskach subkulturowych, aby utrzymać niepowtarzalny, zajebisty subkulturowy klimat, który sam wskakiwał czyli to „coś”. Były to czasy gdy personel w renomowanych polskich sklepach muzycznych nie wiedział kompletnie co to jest rap.

10 lat później

1993

W 1993 roku czyli 10 później nadal kontynuowaliśmy tworzenie kultury hip hop w różnych kręgach subkulturowych tańcząc breaking, popping, locking na ulicach i w nocnych klubach, malowaliśmy już legalne i wciąż nielegalne graffiti tłumacząc młodszemu pokoleniu co to jest hip hop i jaka jest jego idea, co to jest Universal Zulu Nation i jaki to ma związek z kulturą hip hop. Rozpoczęliśmy również próby nawiązania kontaktu z Universal Zulu Nation z siedzibą w Nowym Jorku, która od początku lat 80. była w międzynarodowym środowisku hip hop wyznacznikiem definicji kultury hip hop i subkulturowym fenomenem.

1998

Kilka lat później czyli w drugiej połowie lat 90., a dokładnie w 1998 roku po trzyletniej wymianie wyłącznie tradycyjnej korespondencji polegającej na pisaniu listów poleconych pomiędzy Polską i USA, bo internet nadal nie istniał, jako pierwsi Polacy stanęliśmy w szeregach wspomnianej wcześniej najstarszej, największej i najbardziej szanowanej hiphopowej organizacji  na świecie na tamte czasy – Universal Zulu Nation – co wówczas w Polsce w subkulturowym środowisku hip hop było osiągnięciem najwyższego levelu.

Cały czas do przodu

1999-2003

Przez następne pięć lat, cały czas bez posiadania ogólnodostępnego internetu, bez sponsorów takich jak Red Bull i innych tego typu, organizowaliśmy imprezy hip hop obejmujące wszystkie elementy hip hop, uczestniczyliśmy w różnych imprezach, współpracowaliśmy z niektórymi przyjaznymi polskimi czasopismami o tej tematyce, czasami z regionalną telewizją, z domami kultury, stowarzyszeniami, urzędami miast, uczestniczyliśmy w warsztatach hip hop podróżując po kraju nadal uświadamiając innych co to jest hip hop.

2003

W 2003 roku żyliśmy kulturą hip hop każdego dnia już 20 lat, które minęły jak jeden dzień.

2004

W 2004 roku polskie media zaczęły stopniowo odwracać się od hip hopu. I to był koniec pewnej epoki.

Dla bardziej dociekliwych – autor Mariusz Najwer

Urodzony w 1968 roku. Z kulturą hip hop związany od początku lat 80. Pionier hip hopu w Polsce, b-boy, aktywista hiphopowy. Jeden z pierwszych tancerzy breakdance w Polsce. Pionier Universal Zulu Nation w Polsce, oryginalny członek OldSchoolers Crew, pomysłodawca idei Generacja True School. Autor książki Polski hip hop posiada wiele twarzy.

WPROWADZENIE

Niektóre działania / dokonania / wydarzenia / wkład do kultury hip hop w Polsce

1983:

  • pierwsze doświadczenia z tańcem breakdance (breaking i popping) oraz pierwsze zetknięcie się z terminem Universal Zulu Nation.

1984-1988:

  • promowanie oryginalnego wizerunku hip hopu jako subkultury oraz terminu Universal Zulu Nation, pokazy breakdance w nocnych klubach na terenie Beskidu Śląskiego, artystyczna działalność jako uliczny tancerz (b-boy).

1988-1990:

  • prezentacja breakingu na amatorskiej scenie teatralnej (czasy komunistycznej Polski) i propozycja współpracy z zawodowym zespołem „Granica” z Warszawy.

1990:

  • rozpoczęcie wieloletniej współpracy z Graffem – pionierem graffiti w Polsce oraz założycielem legendarnej grupy Bronx Rock Robot.

1990-1995:

  • promowanie oryginalnego wizerunku hip hopu i jego fundamentalnej idei pokoju, szacunku i jedności w hiphopowych środowiskach młodzieżowych generacji lat 90. na terenie Polski południowej.

1995: 

  • nawiązanie kontaktu z główną siedzibą organizacji Universal Zulu Nation w Nowym Jorku, w dzielnicy Bronx.

1998:

  • członkostwo w Universal Zulu Nation Worldwide,  zapoczątkowanie Universal Zulu Nation w Polsce, oraz wprowadzenie tego terminu do świadomości polskiego środowiska hip hop.

1999-2003:

  • promowanie artystycznej hiphopowej działalności – Zulu Style, organizowanie i koordynowanie hiphopowych imprez i wydarzeń na polskiej scenie hip hop.

1999:

  • rozpoczęcie współpracy dziennikarskiej z magazynem „Hip Hop Magazyn”.
  • spotkanie z Ojcem Chrzestnym kultury hip hop – Afrika Bambaataa.
  • zorganizowanie pierwszej imprezy hip hop w Polsce pod szyldem Universal Zulu Nation obejmującej wszystkie cztery elementy kultury hip hop: DJ-ing, Breaking MC-ing, graffitti.

2000:

  • udział w pierwszej polskiej edycji Mayday 2000 w Spodku, w Katowicach jako niezależne, undergroundowe media internetowe – Zulu Style.
  • spotkanie z didżejem Afrika Islam – oryginalnym członkiem Zulu Kings, Rock Steady Crew.
  • zorganizowanie mistrzostw Polski breakdance „Breakers Revenge 2000” w Wiśle.

2001:

  • udział w „IX Finale Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy TVP Katowice”.
  • prowadzenie kultowej imprezy hip hop „Mogilno – No Drugs”.

2002-2003:

  • prowadzenie kultowej imprezy hip hop „Mogilno – No Drugs”.

2003: 

  • z incjatywy Hirka Wrony udział w Festiwalu Hip Hop Opole.
  • koordynacja i prowadzenie hiphopowych warsztatów „Zulu Mówi Hip Hop – Hip Hop Day” w Kamiennej Górze.

2010:

  • przystąpienie do OldSchoolers Crew.

2013-2015:

  • praca nad powstaniem autorskiej książki, jedynej książki o początkach kultury hip hop w Polsce bez cenzury: Polski hip hop posiada wiele twarzy.

2015: 

  • wydanie pierwszej, undergroundowej, limitowanej edycji (300 egzemplarzy) książki Polski hip hop posiada wiele twarzy (wydawca: Mariusz Najwer, 2015),

2018:

  • wydanie drugiej, limitowanej edycji (200 egzemplarzy) książki Polski hip hop posiada wiele twarzy z okazji 10 rocznicy istnienia Oldschoolers Crew (wydawca: Dziurawe Sample, 2018).

2019:

  • oficjalne wydanie na własny koszt w pełni poprawionej i rozszerzonej trzeciej edycji książki Polski hip hop posiada wiele twarzy (wydawca: Sadi, dystrybucja: Poligraf, 2019).

ROZWINIĘCIE 

W latach 1983–1990 Sadi brał czynny udział w budowaniu i rozpowszechnianiu kultury hip hop na terenie Polski południowej. W 1988 roku, tj. w czasach komunistycznych (bez udziału mediów) wprowadził breakdance na amatorską scenę teatralną, otrzymując propozycję współpracy w zawodowym zespole artystycznym „Granica” z Warszawy. Od 1990 roku Sadi kontynuował propagowanie oryginalnego wizerunku hip hop w środowiskach młodzieżowych.

W 1995 roku Sadi własnymi siłami nawiązał kontakt ze światową organizacją promującą hip hop na wszystkich kontynentach – Universal Zulu Nation – z siedzibą w Nowym Jorku. Po trzech latach wymiany wyłącznie listownej korespondencji Sadi został członkiem tej organizacji i tym samym wraz z Graffem prekursorem Universal Zulu Nation w Polsce.

W 1998 roku Sadi i Graff zaczęli działać jako Zulu Style Poland promując oryginalny wizerunek kultury hip hop. Na przełomie lat 90. i milenijnych, Sadi aktywnie działał na rzecz polskiego hip hopu. W lutym 1999 roku rozpoczął dziennikarską współpracę z miesięcznikiem „Hip Hop Magazyn” z Częstochowy. W dobie braku ogólnodostępnego internetu był organizatorem ogólnopolskich imprez hiphopowych, m. in.: „Zulu Style – Hip Hop Style” (1999), Mistrzostw Polski Breakdance – „Breaker’s Revenge” (2000) czy „19 Rocznica Kultury Hip Hop w Polsce” (2003). Uczestniczył w takich projektach jak: „IX Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy TVP Katowice” (2001), „Festiwal Hip Hop Opole TVP1” (2003) oraz prowadził takie imprezy jak „Mogilno – No Drugs” (2001, 2002, 2003), hiphopowe warsztaty „Zulu Mówi Hip Hop – Hip Hop Day” w Kamiennej Górze (2003) i wiele innych.

W 2010 roku rozpoczął współpracę z Old Schoolers Crew. W 2012 roku Sadi i Graff widząc mnóstwo wirtualnych informacji-dezinformacji na temat kultury hip hop w Polsce rozpoczęli pisanie książki Polski hip hop posiada wiele twarzy, której pierwsza, limitowana edycja została wydana 29 kwietnia 2015 roku. Pomimo faktu, iż jej wydanie zostało przemilczane przez polskie medialne środowisko kultury hip hop, to publikacja ta już w momencie wydania stała się klasykiem i najlepszą książką o polskim hip hopie otrzymując bardzo pozytywne opinie czytelników. Po sukcesie pierwszej edycji, ukazało się drugie limitowane wydanie Polski hip hop posiada wiele twarzy pod szyldem Dziurawe Sample. W 2019 roku Sadi indywidualnie na własny koszt wydał ostateczne, poprawione, rozszerzone, trzecie wydanie Polski hip hop posiada wiele twarzy, którego dystrybucją zajęła się firma Poligraf.

Sadi jest pomysłodawcą True School Generation – hiphopowego projektu skierowanego do polskiego undergroundu, który  bez udziału komercyjnych mediów ma na celu stałe samoumacnianie polskiego hip hopu jako całości oraz uświadamianie innych co to jest Prawdziwa Szkoła w polskiej kulturze hip hop.

Działalność Sadiego – na długo przed tzw. boomem na hip hop w Polsce – inspirowała osoby związane z polskim undergroundem, zwłaszcza z tańcem i prawdziwą filozofią i ideą kultury hip hop. Zdaniem wielu, Sadi to jeden z najstarszych, najbardziej sukcesywnych i zasłużonych działaczy hiphopowych w kraju w latach 80. i 90. W czasach gdy nie istniał internet.

Urodzony w 1972 roku. Pionier hip hopu w Polsce, jeden z pierwszych artystów polskiego graffiti, b-boy, aktywista hiphopowy.

WPROWADZENIE

Niektóre działania / dokonania / wydarzenia / wkład do kultury hip hop w Polsce

1984: 

  • pierwszy kontakt z kulturą hip hop – breaking (breakdance).

1986: 

  • założenie breakowej grupy Bronx Rock Robot w Jastrzębiu Zdroju.

1987-1994: 

  • uliczna i medialna działalność jako tancerz i artysta graffiti.

1989: 

  • pierwszy spektakularny wrzut graffiti o wymiarach 32 metry kwadratowe.

1995: 

  • finalista międzynarodowego turnieju „breakdance” w Czechach – pierwsze miejsce i trzecie miejsce w dwóch różnych kategoriach.

1997:

  • praca graffiti autorstwa Graffa jako dzieło muzealne zostaje oddana do Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie.

1998: 

  • rozwój Universal Zulu Nation w Polsce.

1999-2008: 

  • Koordynator, uczestnik wielu hiphopowych imprez.

2013: 

  • udział w tworzeniu albumu graffiti Graffiti Goes East 1990-2013 (wyd. Concrete/Whole City 2013).

2015: 

  • współautor książki Polski hip hop posiada wiele twarzy (wydanie pierwsze undergroundowe, wydawca Mariusz Najwer, 2015).

ROZWINIĘCIE

W kulturze hip hopu od 1984 roku. Założyciel legendarnej breakdance’owej grupy Bronx Rock Robot (1986) z Jastrzębia Zdroju, która jako pierwsza grupa wytyczała szlaki breakdance na terenie Śląska. Twórca jednego z pierwszych wielkopowierzchniowych graffiti w Polsce – spektakularny „wrzut” o powierzchni 32 m kwadratowych, który powstał w 1989 roku i wywołał szok u ówczesnych władz miasta.

Na początku lat 90. wraz z ekipą Bronx Rock Robot, Graff występował w wielu programach telewizyjnych, m. in. w „Welcome To America” (1993) i „Sylwestrowej Nocy z TVP1” (1994). W 1995 roku, gdy rodziło się już trzecie pokolenie polskiej sceny breakdance, Graff został zwycięzcą międzynarodowego turnieju breakdance w Czechach, zajmując pierwsze miejsce w kategorii „breakdance” oraz trzecie miejsce w kategorii „electric boogie”.

W połowie lat 90., gdy polskie graffiti powszechnie nadal uznawano za wandalizm, część prac autorstwa Graffa zostało zakwalifikowanych jako dzieła muzealne. Jedna z nich jest własnością Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie.

W 1998 roku Graff był współzałożycielem Universal Zulu Nation Poland – Zulu Style. Był autorem scenografii graffiti IX Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy dla TVP Katowice (2001). W latach 1999-2005, jako b-boy i artysta graffiti, aktywnie uczestniczył w kluczowych imprezach dla polskiego hip-hopu. Cząstkę dokonań Graffa jako artysty graffiti przedstawiono w najbardziej obszernym spisie historycznym na temat polskiego graffiti Graffiti Goes East 1990-2013 (wyd. Concrete/Whole City 2013).

Działalność Graffa miała znaczący wpływ na rozwój polskiego hip hopu, a w szczególności hip hopu na terenie Śląska.

Mariusz Najwer